DISCLAIMER

 1.⁠ ⁠Mizo ten dan leh hrai chungchanga  an lo bengvar nan leh thudik rintlak an hriat theih nan he website hi siam a ni a. 

2.⁠ ⁠Mizo ten Court rorelna kan hriat fiah leh hriat chian tawk loh avangin harsatna kan tawk thin a. Court rorelna leh dan te hi English a ziak a nih avangin mi nawlpui te tan hriat thiam a har thin a. English a in ziak te chhiar tur tam tak national news a a awm laiin mahni tawng ngeia kan lo hriat ve nan thuthar ber berte tarlan a ni ang. 

3.⁠ ⁠Mizo mipui ten kan hriatthiam tlan theih dan tur berin Supreme Court, High Court leh District Court te mipuite hriat tura pawimawhte a  rang thei a i chhiar theih tura lo chhawp chhuah  hi kan tum a ni. 

(The Bar Council of India does not permit advertisement or solicitation by advocates in any form or manner. By accessing this website, www.jclalnunsanga.in, you acknowledge and confirm that you are seeking information relating to JC Lalnunsanga, Advocate & Legal Consultant  of your own accord) 

Exit

Supreme Court

FIR Ziah Luh Hmain Preliminary Enquiry Neih Hmasak A Ngai: Supreme Court-in BNSS Section 173(3) Hrilhfiah

FIR Ziah Luh Hmain Preliminary Enquiry Neih Hmasak A Ngai: Supreme Court-in BNSS Section 173(3) Hrilhfiah

  • 18/03/2026
  • Admin

Supreme Court chuan Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita (BNSS) 2023 hnuaia Section 173(3) hi complaint rintlak loh leh rinhlelhawm a lo awm a, FIR ziah luh nghal thin tihtawp nana duan a ni tih an sawi. Code of Criminal Procedure (CrPC) hlui nen a inan lohna chu, he dan thar hian hremna kum 3 leh kum 7 inkar peka, hrem theih thilahte chuan FIR ziah luh hmain thil awmzia finfiahna (preliminary enquiry) neih phawt a phal a ni. He dan hian puhna rintlak loh leh fiah lo tak vanga dan dik lo taka hman a nih loh nan a pui dawn tih Court chuan a sawi bawk.He thubuaiah hian Zee Media Corporation Limited-a thawk, senior official Ashish Dave a tel a. Company nena an inkarah harsatna a awm hnuin, a chungah bumna, dan lo a pawisa inhnehchhuhna(extortion), leh thuneihna hman dik loh puhna complaint thehluh a ni a. He complaint-ah hian Rajasthan Police-te chuan FIR an lo ziak lut a. Dave hian puhna chu dawt leh fiahna awm lo a ni tih sawiin a khing let a, mahse High Court chuan FIR chu tih tawp (cancel) a phal lo a ni.Supreme Court chuan he complaint-ah hian thil thleng dik tak tarlan a ni lo va, hun leh hmun chiangkuang a awm loh bakah, tu chungah nge he thil hi a thlen tih pawh hriat a ni lo tih a hmu chhuak a. Police-te pawh thil awmzia finfiah hmasa lova hma an la nghal vak chu a sawisel a. Court chuan FIR ziah luh hmain preliminary enquiry neih hmasak tur a ni tih a sawi a. An puhna te chu a fiah loh em avangin he thubuai kalpui zel hi intluktlan lohna leh dan bawhchhiatna a nih dawn avangin, Dave-a chunga FIR leh thubuai zawng zawng chu Court chuan a thiahsak ta a ni(www.jclalnunsanga.in)(He thubuai hi Ashish Dave vs. State of Rajasthan a ni)

Supreme Court-in High Court-ten Thutlukna Rang Taka An Puanchhuah Theih Nan Kaihhruaina Siam Dawn

Supreme Court-in High Court-ten Thutlukna Rang Taka An Puanchhuah Theih Nan Kaihhruaina Siam Dawn

  • 17/03/2026
  • Admin

Ni 16 (Thawhtanni) khan Supreme Court chuan thutlukna (judgment) puan hun tihkhawtlai thin titawp turin High Court-te hnenah kaihhruaina (guidelines) an siam tur thu an sawi. Chief Justice Surya Kant leh Justice Joymalya Bagchi te awmna bench chuan he thu hi an ngaihtuah hnuah an thutlukna chu mumal taka ngaihtuah a nih hnua siam turin a dah rih a. Court hian amicus curiae Fauzia Shakil-i rawtna siamte chu a ngaihtuah a, High Court-te chu chhanna pe turin a ngen bawk. Chief Justice chuan hetianga hma an lakna chhan hi judge-te thiam loh chantir duhna vang a ni lova,  rorelnaa hmasawnna atan leh inrelbawl dan tihchak nana tih a ni zawk, tiin a sawifiah. Judge-ten a rual a thubuai tam tak chingfel tura hma an lak thin avangin, a chang chuan thutlukna puan hun hi khawtlai chang a awm thin a ni, a ti bawk.Amicus curiae chuan thutlukna khek (reserve) a nih atanga thla thum chhung ngeiin thutlukna hi puan chhuah thin nise, tiin rawtna a siam a. High Court-te chuan an website-ah thutlukna la puan hmabak (pending judgment) kimchangte, thutlukna puan tura khek thlengin an tarlang tur a ni bawk. Mimal zalenna nena inzawm thubuai, entirnan- bail dilna leh criminal appeal-te chu ngaihpawimawh hmasak bik tur a ni a. Thutlukna puan hun chu thla hnih aia rei a khawtlai chuan High Court Chief Justice hriattir tur a ni a, thla thum a pelh phei chuan thubuai chu judge dang kuta hlan te pawh thil theih a ni ang. He rawtnaah hian thutluknate chu mipui hma (open court)-a puan tur a ni a, darkar 24 chhungin online-ah upload tur a ni, tih a tel bawk.He thil hi Pila Pahan v. State of Jharkhand thubuaia ngenna lo awm atanga lo irhchhuak a ni a, hetah hian thiam loh chantir tawh thenkhat chuan Jharkhand High Court-ah an ngenna (appeals) chu kum tam tak chhung ngaihtuah lova a awm thu an thlen a. Hetianga rei lutuk a thutlukna puan hun pawh sei hian India Constitution-a Article 21 hnuaia nung dama awm tura dikna chanvo (right to life) leh rorelna chak taka dawn theihna dikna chanvo an neih kalhna a ni, tiin an sawi a. A hma pawhin Supreme Court hian ‘Anil Rai v. State of Bihar’ thubuai-ah thutlukna chu a hun taka puan a nih theih nan hetiang deuh bawk hian kaihhruaina a lo siam tawh a ni.(He thubuai hi W.P.(Crl.) No. 169/2025, Pila Pahan@Peela Pahan and Ors. v. State of Jharkhand and Anr. a ni)

Labour Law Hnuaia ‘Industry’ Awmzia Hrilhfiahna Siam That Chungchanga India Rama Thil Thleng Khat Supreme Court 9 Judge Bench-in Ngaihtuah Tan

Labour Law Hnuaia ‘Industry’ Awmzia Hrilhfiahna Siam That Chungchanga India Rama Thil Thleng Khat Supreme Court 9 Judge Bench-in Ngaihtuah Tan

  • 17/03/2026
  • Admin

India rama thil thleng khat Judge pakua thutna Supreme Court chuan labour law hnuaia “industry” awmzia chungchang thubuai pawimawh tak chu vawiin atangin a ngaihtuah tan a. Chief Justice Surya Kant-a hova judge pakua awmna Constitution Bench chuan  vawiin khan he thubuai hi an ngaihtuah tan. He buaina hi State of Uttar Pradesh v. Jai Bir Singh thubuai atanga lo chhuak a ni a, hetah hian Court chuan a hmaa Bangalore Water Supply and Sewerage Board v. A. Rajappa thubuai-a thutlukna siam chu a dik leh dik loh a endik a. Kha thubuaiah khan, Court chuan hlawkna um miah lohna hna tam tak pawh huamtirin “industry” awmzia chu zau takin a lo hrilhfiah tawh a ni.Thubuai ngaihtuah a nih laiin, Attorney General chuan Bangalore thubuaia tehna (test) an lo zam chu a tlangpuiin a dik a, mahse a chang chuan a huam zau mah mah thin, tiin a sawi a. “Triple test” (tehna pathum) paltlang thei hna zawng zawngte chu industry anga ngaih vek ngawt tur a ni lo, a ti bawk. Judge-te chuan a hnu lama dan lo awm thar, entirnan Industrial Disputes (Amendment) Act, 1982 leh Industrial Relations Code, 2020 ten he hrilhfiahnaah hian nghawng an neih theih dan tur an sawiho bawk. Nimahsela, Court chuan 1982 amendment hi hman (enforce) a ni ngai lo tih leh 2020 Code hi dodal (challenge) mek a nih avangin innghahnan a hman thuah fimkhur a ngai tih a tarlang.Court chuan sorkar-in mipuite hamthatna atana a thil tihte chu industry anga ngaih tur a ni em tih chu a ngaihtuah tel a. Attorney General chuan chung thil tam takte chu Sorkar-in Constitution hnuaia a tih tur (constitutional duties) a nih avangin telh ve tur a ni lo, tiin a sawi. Judge-te chuan sorkar thuneihna sang ber hmanga a hnathawhte (“sovereign functions”) awmzia sawiho in, zau taka hrilhfiah tur nge zim tea hrilhfiah tur tih an sawi ho bawk. Tunlai khawvelah chuan sorkar hnathawh tam tak hi sumdawnna hna (commercial work) nen a inang hle a, mahse mipui nawlpui tana tih a ni zawk tih an tarlang a ni.Bangalore thubuaia “industry” hrilhfiahna zau lutuk avanga buaina a lo chhuah dan, thubuai tam tak leh thutlukna inang lo tak tak a thlen phah dante pawh Court chuan a enfiah bawk. Kum 2005 khan, hrilhfiahna chu a fiah tawk avangin leh judge-te zingah ngaihdan inang lo a awm avangin he thu hi bench lian zawk hnenah thlen a lo ni tawh a ni. Tun a judge pakua awmna bench hian tunlai sum leh pai dinhmun (economic conditions) leh hnathawktute leh a ruaitute hamthatna inbuktawk taka siam a ngaihna te ngaihtuah chungin, hrilhfiahna hlui chu hman chhunzawm tur nge thlak tur tih an ngaihtuah fel tawh dawn a ni(www.jclalnunsanga.in)(He thubuai hi C.A. No. 897/2002 State of UP vs. Jai Bir Singh a ni)

Supreme Court Chuan Mizo Chief Council-in Zangnadawmna Vbc 500 Phuta Petition An Thehluh Chu A Hnawlsak

Supreme Court Chuan Mizo Chief Council-in Zangnadawmna Vbc 500 Phuta Petition An Thehluh Chu A Hnawlsak

  • 14/03/2026
  • Admin

Supreme Court Chuan Mizo Chief Council-in  Sawrkar Laipui  Zangnadawmna Vbc 500 Phuta Petition An Thehluh Chu A HnawlsakNimin ni 13, March 2026 khan Supreme Court chuan Mizo Chief Council te’n, Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights) Act, 1954 hnuaiah  Lushai Hills(Mizoram) Mizo lalte ram chu zangnadawmna mumal pe lova laksak an ni, tia writ petition an thehluh chu a hnawlsak. Khang hunlai khan Mizo khawtlang hi lal rorelna hnuaia awm a ni a, lalte hian "Ram" neiin an awp ṭhin a. Khawtlang mipuite hnenah lo neihna tur ram an sem ṭhin a, thlai thar, a tlangpuiin buh aṭangin chhiah "Fathang" an la ṭhin a ni. British awp lai pawhin lal rorelna hi kalpui chhunzawm a ni a. India-in zalenna a hmuh hnuah he bial hi Assam hnuaiah a lo awm a, sorkar chuan Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights) Act, 1954 siamin, he dan hmang hian Sorkar chuan lalte thuneihna, ram leh rorelna chu a laksak ta a ni. Kum 1955 khan sorkar chuan lalte hnenah hian zangnadawmna Rs 14,78,980 an pe a ni.The Mizo Chiefs Council-te chuan Supreme Court-ah sawrkar laipui chu kum 2014 khan a khing a. He thubuaiah hian Mizo Lalte chuan an chanvo neih thin pek let emaw, zangnadawmna pek an dil a ni. He thubuai Mizo Chief Council Mizoram Thr. President Shri L. Chinzah v. Union of India & Ors., WP(C) 22/2014 hi hun rei tawh tak Supreme Court hian a ngaihtuah tawh a.The Mizo Chiefs Council, Lal 309 awmna te chuan Assam Legislative Assembly-a, The Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights)Act, 1954 siam anih hnua an chanvo leh dinhmun tha an hloh tak avangin Court-ah an zual ko a. An thuneihna leh an ram te chu laksak an nih avangin Mizo Lalte hi ram nei mumal lo in an awm a. Mizo Lalte hian tun hmaa an dinhmun pek let an nih dawn loh chuan vbc 500 zangnadawmna (compensation) pe turin court ah hian an dil a ni.Mizoram sawrkar chuan Mizo Chiefs (Lal) te thilphut chu tawm puiin Supreme Court-ah Affidavit an thehluhsak a; amaherawhchu, zangnadawmna pe tura an phut hi a tam tham avangin khatih hunlaia Mizoram sawrkar, Indian National Congress (INC), Pu Lalthanhawla kaihhruai sawrkar chuan zangnadawmna chu sawrkar laipui(central government) pek tur zawk a ni tiin Supreme Court ah hian an tang.He thubuai, WP(C) 22/2014 hi ni 31, August 2025 khan hearing hnuhnung ber neih a ni a. He thubuai hi Supreme Court Judge, Justice JB Pardiwala leh Justice Mahadevan te’n an ngaihtuah a. Hemi ni hian Arguments (Inhnialna) te neih zawh a ni a. Supreme Court chuan ukil te chu written submissions ( thubuai neih te, dan leh dun inghahna te leh finfiahna etc. inziahna) karhnih chhung a pe turin a tih hnu-ah nimin khan thutlukna hi a siam ta chauh a ni.Lalte hian  zangnadawmna an pek kha Fathang man chauh a ni a, ram man a tel lo tiin an ṭang a. Tin, Mizo lalte hi India rama rin luh an nih hnua hmanlai princely state lalte hamṭhatna leh privy purse pek an nih ang bawka pek ve tur an ni tiin an phut bawk. Nimahsela, Justice J. B. Pardiwala leh Justice R. Mahadevan-te awmna bench chuan he an ngenna hi an hnawlsak a. Court chuan princely ruler-te hnena privy purse leh hamṭhatna an pek te chu constitution hman hmaa sorkar nena inremna hranpa an lo siam tawh sa anga pek an ni a, pawl dangte'n dan hmanga an chanvo anga an phut ve theih a ni lo tih a tarlang.Court chuan lalte thuneihna tih bo a nih aṭanga kum sawmruk deuhthaw hnua petition thehluh a ni chu a pawm theih a ni em tih ngaihtuah tel bawk a. Court chuan  high court ah te kalin sawrkar lam te hian beiseina an pek thin avangin ngaihhnathiamna pein he thubuai hi ngaihtuah phal mah se, a tawpah chuan lalte hian ram chu dan ang taka an ta (legal ownership) a ni tih an finfiah zawh loh thu an sawi a. Finfiahna an thehluh te, chumi zinga mithiamte thuziak leh chanchin ziah dante chuan lalte chu ram neitu pumhlum an ni tih a nemnghet zo lo a ni. Chuvang chuan, Court chuan India Constitution hnuaia lalte ro/ram neih theihna dikna chanvo (property rights) chu bawhchhiat a ni lo a, an fundamental right laksakna a awm lo  tiin thutlukna a siam a, an petition thehluh hi a hnawlsak ta ni (www.jclalnunsanga.in). Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group  i zawm duh chuan a hnuaia link-ah hian i join thei reng ehttps://chat.whatsapp.com/BEZzj5EzMLCBEQjtWYRFug?mode=gi_c https://chat.whatsapp.com/DMaRfCsAQimCo6fLFyYNuS?mode=gi_c 

Supreme Court-in Kum 13 Chuang Nikhaw Hre Lova Awm Tawh Chu Khawl leh Damdawi Hmanga An Enkawlna Titawp A Tih Hlum A Phalsak

Supreme Court-in Kum 13 Chuang Nikhaw Hre Lova Awm Tawh Chu Khawl leh Damdawi Hmanga An Enkawlna Titawp A Tih Hlum A Phalsak

  • 11/03/2026
  • Admin

Supreme Court-in Kum 13 Chuang Nikhaw Hre Lova Awm Tawh Chu khawl leh Damdawi Hmanga An Enkawlna Titawp A Tih Hlum A PhalsakVawiin ni 11, March 2026 khan, Supreme Court chuan kum 13 chuang tehmeuh nikhaw hre lova awm tawh, mipa kum 32 mi Harish Rana chu khawl leh damdawi hmanga an enkawlna tihtawp a, tih hlum (passive euthanasia) a phalsak. He thutlukna hi Justice J. B. Pardiwala leh Justice K. V. Viswanathan-te bench in an siam a. Court chuan a nunna chelh din nana an hmanraw hman zingah chuan, PEG tube hmanga chaw leh tui an pek pawh tihtawp a phal sak a. “Damlo tana tha ber tur” (best interest principle)  tih chu innghahnan hmangin, damlo chu that chhuah beiseina a awm  tawh loh a, a nunna tiseitu tur ringawt a nih chuan an enkawlna te hi tihtawp theih a ni, tiin Court chuan a tarlang. Hrehawm lutuk lova, zahawm taka a hun tawp a hman theih nan Rana chu All India Institute of Medical Sciences (AIIMS) palliative care department-ah dahluh  turin an rel a.He thubuai hi Rana pa in a fapa nunna chelh dinna atana damdawi leh khawl an hmante tihtawp a ngenna, Supreme Court-a a thlen atanga lo irhchhuak a ni a. Kum 2013 khan Harish Rana hi kum 20 mi, B.Tech zirlai niin, an awmna building chhawng li-na atangin a tla a, a thluakah hliam na tak a tuar a. Chu chhiatna a tawh atang chuan a taksa peng zawng zawng chu che thei lovin a awm a, nikhaw hre lovin a awm zui ta reng a ni. Tracheostomy tube, zun dawnna (urinary catheter) leh PEG tube hmanga chaw leh tui pek hmangin a nunna chelh hram hram a ni a. AIIMS atanga medical report in a tarlan danin kum sawm chuang liam ta chhung khan a dinhmunah hma sâwnna pakhatmah a awm lo a ni. Court chuan enkawlna chu tihtawp a phal sakin; India rama hetiang lam hawia dan (law) felfai tak siam turin Union Government a ngen nghal bawk a ni(www.jclalnunsanga.in)(He thubuai hi Harish Rana v. Union of India [MA 2238/2025 in SLP(C) No. 18225/2024] a ni)

Supreme Court Chuan Ukil Naupang Zawkte Chu Lar Khelh Nana PIL Thehlut Tawh Lo Turin A Hriattir

Supreme Court Chuan Ukil Naupang Zawkte Chu Lar Khelh Nana PIL Thehlut Tawh Lo Turin A Hriattir

  • 11/03/2026
  • Admin

Supreme Court Chuan Ukil Junior Zawkte Chu Lar Khelh Nana PIL Thehlut Tawh Lo Turin A TiSupreme Court chuan ni 9, March 2026 khan ukil la junior deuhte chu lar khelh nana Public Interest Litigations (PILs) theh lut lo turin a ti a. Chief Justice of India Surya Kant leh Justice Joymalya Bagchi te chuan vantlang thil enkawl that loh avanga thihna thleng thei pumpelh na tur chungchanga PIL theh luh chu a hnawl a.  Thubuai thehluttu ukil hian he thubuai hi ram pum a buaina a nih thu sawiin, kawng a khuar awm thin avanga chetsual thleng hrang hrang te a tarlang bawk.He thubuai ngaihtuah a nih lai hian, Court chuan thubuai thehluttu chu hemi chungchanga thuneitute hnena eng vanga thehlut zawk lo nge a nih tih a zawt a. Thubuai thehluttu ukil chuan kum 4 chhung a practice tawh thu a sawi chuan Chief Justice chuan a practice kum hmasa lam chu Ukil Senior zawkte hnuaia inzir a, thawk turin a fuih a. Court chuan lawyer  thenkhatte chu thubuai innghahna mumal awm lo a,  national media leh social media-a lan duh avangin thubuai thehlut tawh lo turin a hriattir bawk.  An thubuai thehluh chu a huam chin a zauh em avangin leh an dilna thlen chu tih theih chi a nih loh avangin, Court chuan thubuai thehluh chu a hnawl a, PIL thehluh chu an ngaihtuahna tur chhan tha tak a awm lo niin an tarlang bawk(www.jclalnunsanga.in)(He thubuai Dushyant Sejwal vs. Union of India W.P.(C) No. 000270 / 2026 ah hian thubuai thehluttu tan  Adv. Shambhavi Singh, Adv.Simram Chawdhary, Chand Qureshi, AOR leh ukil dangte an ding)