DISCLAIMER

 1.⁠ ⁠Mizo ten dan leh hrai chungchanga  an lo bengvar nan leh thudik rintlak an hriat theih nan he website hi siam a ni a. 

2.⁠ ⁠Mizo ten Court rorelna kan hriat fiah leh hriat chian tawk loh avangin harsatna kan tawk thin a. Court rorelna leh dan te hi English a ziak a nih avangin mi nawlpui te tan hriat thiam a har thin a. English a in ziak te chhiar tur tam tak national news a a awm laiin mahni tawng ngeia kan lo hriat ve nan thuthar ber berte tarlan a ni ang. 

3.⁠ ⁠Mizo mipui ten kan hriatthiam tlan theih dan tur berin Supreme Court, High Court leh District Court te mipuite hriat tura pawimawhte a  rang thei a i chhiar theih tura lo chhawp chhuah  hi kan tum a ni. 

(The Bar Council of India does not permit advertisement or solicitation by advocates in any form or manner. By accessing this website, www.jclalnunsanga.in, you acknowledge and confirm that you are seeking information relating to JC Lalnunsanga, Advocate & Legal Consultant  of your own accord) 

Exit

Supreme Court

Supreme Court Chuan Hindu Nula Senior Pasal Neilote Chu Ro Chungchanga Intihbuaina a Awm Loh Nan Thurochhiah Siam Turin a Fuih

Supreme Court Chuan Hindu Nula Senior Pasal Neilote Chu Ro Chungchanga Intihbuaina a Awm Loh Nan Thurochhiah Siam Turin a Fuih

  • 20/11/2025
  • JC

Supreme Court chuan November nimin ni 19, 2025 khan hmeichhia zawng zawng , a bikin Hindu hmeichhe, fapa,emaw fanu, emaw pasal nei lote (Nula senior) chu an chhungte leh pasal chhungte inkara an thih hnuah ro inchuha buaina awm thei tur ven nan thurochhiah(will) siam turin a fuih. Bench chuan Hindu Succession Act, 1956 chu hmeichhiate’n anmahni in leh lo nei theiloa rin a nih laia siam a ni a ti a, amaherawhchu, tunlai hmeichhiate hian zirnaah chauh nilo hnathawhna sang tak tak chelh an tam tawh a, mahni in leh lo an nei an tam tawh avangin an thih hnua an ro te an chhungten an inchuh buai loh nan a  fimkhur turin a ti a ni.Bottom of FormAn Buaina:Public Interest Litigation (PIL) hi Advocate hmeichhia Snidha Mehra  thehluh niin Hindu Succession Act-a Section 15(1)(b) chu a khing a. Section 15(1)(b) hnuaiah chuan Hindu hmeichhia chu thurochhiah nei loa (intestate) a thih chuan a ro neih zawng zawng chu a pasal ro luahtute(heirs) chungah a tla hmasa ber a. Thubuai thehluttu chuan he dan hi inthliarhranna tiin Indian Constitution hnuaia Article 14, 15, leh 21 a bawhchhia a ti a, hmeichhe nu leh pate chu an fanu ro rochun tura an dikna chanvo chu a dal a ni, tiin a sawi.Centre aiawha ding Additional Solicitor General K.M. Nataraj-a chuan heng buaina te chu party nghawng (affected party) sawi chhuah tur a ni a, thubuai thehluttu hian hetiangah buaina a neih loh avangin sawi theih a nei lo a ti. Hemi dan siam lai hun kum 1956 khan Parliament chuan hmeichhiate chu anmahnia  sum leh pai thawk chhuah theih tur chu an lo hmu lawk theilo tih  a sawi tel bawk a ni.Court Thuchhuak:Justice B.V. Nagarathna leh Justice R. Mahadevan-te thutna bench chuan an ngaihdan sawite chu a pawmsak rualin provision paih thlak rawtna chu a hnawl a. Tunlai Indian nulate hian zirna, hnathawhna leh entrepreneurship hmangin sum tam tak an thawk chhuak a. Chutih ruala, hmeichhe nu leh pate aia an pasal ro luahtute(heirs) dan in  in a dah pawimawh zawk chu a dik lo a ti a.Court chuan hmeichhe hamthatna humhim turin Hindu hmeichhiate chu Hindu Succession Act hnuaia Section 30 leh Indian Succession Act chhiar telin thurochhiah(will) siam turin a fuih a. Bench chuan tul lo taka thubuai awm lohna tur leh an ro, sum leh paite chu an duh dan ang taka sem a nih theih nan a pui dawn tih a sawi a ni.Court Thutlukna:Supreme Court chuan he thubuai a ngaihtuah lai hian thu pawimawh tak tak pahnih a tichhuak a:  Hmeichhiate chu ro chungchanga intihbuaina laka an invent theih nan thurochhiah siam turin a fuih a.Hindu hmeichhia thurochhiah neiloa(intestate) a thih a, a nu leh pa emaw an ro luahtute(heirs) emaw chuan an thil neih an chuh a nih chuan, court-a put luh a nih hmain pre-litigation mediation neih hmasak tur a ti a. Mediation hmanga inremna siam apiang chu court thupek anga ngaih a ni ang a ti bawk a ni.Supreme Court chuan vantlang rel dan (social structure) nena inzawm succession dan te chu fimkhur taka kalpui a ngaih thu a sawi a. Hmeichhiate dikna chanvo leh hun rei tak chhunga vantlang ruhrel (societal framework) te inthlauhna(balancing) siam a pawimawh thu a sawi bawk. Court chuan thutlukna siam duh lovin Section 15(1)(b) chu a remchan dan anga ngaihtuah that turin a dah a ni (www.jclalnunsanga.in).Sawi belhna :Indian Succession Act ang bawk hian Mizo Hnam Danah pawh nula senior pasal leh fa nei lo te ro insem dan hi chiang taka ziak a ni lo a. Tunlaiah kan nula senior te hi mahni intodelh leh ro sum etc nei nghah tak takte an ni chho tawh hlawm a. He case a thurawn ang hian Thurochhiah uluk taka siam a finthlak. Thurochhiah siam dan hemi website Legal Awareness ah tunkar chhoah ziah a ni ang. Thurochhiah pawh hi ziak mai lovin a video in record thlap bawk ila. Tul lo puiah chhungkua hi tum loh deuhin a buai theih.Judgment Supreme Court website a upload a nih hunah upload ve a ni ang.(He thubuai WP(C) No. 732 of 2020, Snidha Mehra Vs Union of India ah hian thubuai thehluttu tan Aakarsh Kamra, AoR a ding a. Centre aiawhin Addl Solicitor General Tuhsra KM Nataraj a ding a ni.)

Supreme Court: Sale Deed Registration Hian Ram Neitu Nihna a Nemnghet lo

Supreme Court: Sale Deed Registration Hian Ram Neitu Nihna a Nemnghet lo

  • 19/11/2025
  • JC

Supreme Court chuan April leh November 2025-a thutluk pahnih a puanzarah sale deed register chuan in leh lo neitu nihna a nemnghet lo a ti. Court chuan India ram dana kalphung awm mek hnuaiah chuan in leh lo(property) registration hian ram inlei(transaction) chauh chhinchhiahin dan anga in leh lo neitu nihna chu a nemnghet lo a ti a. Court in kumin atan hemi chungchanga a thuchhuah vawi hnihna a ni a . Heng thutluk pahnih hian State hnuaia ram neitu nihna finfiah theihna dante chu a hlip a ni.Registration tih awmzia tak tak chu eng nge ni?Court chuan India rama in leh lo hralhna chu dan pathum hnuaiah a thawk tih a sawifiah a, chung chu Property Act, Indian Stamp Act leh Registration Act-te an ni. Registration hi vantlang hriata inlei chhawnna chhinchhiahna ni mah se, a neitu nihna a pe lo a. India ramah hian deed register chuan mi pakhatin thil a neih anga ngaihna (presumption of title) a siam chauh a, chu chu civil court-ah awlsam taka put luh theih a ni a ti a. He kalphung derthawng avang hian in leh lo chungchanga hmun thuma ṭhena hmun hnih vel chu civil dispute-a put luh ṭhin a  nih thu a sawi.April 2025 Thubuai: K Gopi Vs Sub-Registrar & OrsThubuai hmasa zawk, K Gopi v. Sub-Registrar-ah hian Tamil Nadu Registration Rules hnuaia Rule 55A chu an challenge a. Hei hian ram hralhtute chu registration dil dawnin title deed hlui, encumbrance certificate, leh revenue record-te chu keng turin a ti a. He dan hian ram hralh dik loh venhim tum mah se , mi tam tak tan harsatna a siam zawk a; a bikin chhungkaw in leh lo hlui tak tak neite leh ram register lohte tan buaina nasa tak a thlen a ni.Supreme Court chuan he dan hi hlipin, Sub-registrar-te hian ministerial nihna chauh an nei tih a sawi a, chu chu execution leh lehkha pawimawh finfiah mai a ni a; in leh lo neitu nemnghet turin thuneiha a nei lo a ti a ni. Court chuan Tamil Nadu Registration Rules hnuaia Rule 55A chuan Registration Act hnuaia a thuneihna chu a pel a ti a ni. November 2025 Thubuai: Samiulllah v. State of BiharSupreme court chuan he thubuaiah hian a hmaa dan ang tho, a zuartu mutation record(jamabandi) ken a nih loha registration phalloh na chu a enfiah a . Bihar chuan neitu dik takte chauhvin inlei chhawnna an register theih nana siam a ni a ti a . Nimahsela, a nihnaah chuan an state ramte chu a hlui tawh hle a, kum tam tak chhung ram teh a ni tawhlo mai bakah an lehkha neih chhunah te chuan an pi leh pu thi tawh te hmingin a la awm reng a.Supreme Court chuan he dan hi mumal lo tiin dan dik tak bawhchhiatna a nih thu a sawi a. Court chuan Bihar thuchhuah(notification) chu ultra vires (a thuneihna baka che) a puangin in leh lo thubuaite chu sub-registrar bulah niloin, civil court hnuaia ro rel tur a  ni a ti.Court Thutlukna:Thubuai pahnih aṭang hian a hnuaia thurinte hi nemngheh an ni: Registration chuan inhlan chhawnna (transaction) chauh a chhinchhiah a, neitu nihna a nemnghet lo Civil Court chauhin neitu nihna a nemnghet thei. State dan hnuaia neitu nemngheh theihna chu a dik lo a, Registration Act thuneihna piah lam a ni.November-a thutlukna chuan India rama ram neitu(title)  kalphung chu endikna neih a phut a. Court chuan tuna dan awmsa chu dinhmun derthawngah a awm tiin blockchain technology siam a rawt a, hei hian registration kalphung him zawk a siam theih a ring a. Court chuan Law Commission of India chu ram puma in leh lo register theihna tur blockchain leh modern digital system chu zirchianga dan thar siam thei turin state, expert leh centre te chu rawn turin a ti a ni(www.jclalnunsanga.in).(April thubuai, K Gopi Vs The Sub Registrar & Ors, Civil Appeal No.3954 of 2025-ah hian Appellant tan AoR Qurrantulain a ding a, Sr Adv PS Raman, Tamil Nadu Advocate General leh AoR Sabarish Subramanian-te chu State aiawhin an ding a ni)(November Thubuai, Samiullah Vs State of Bihar-ah hian Appellant tan Sr Adv Manan Kumar Mishra  leh Adv Velan, AoR te chu an ding a, State aiawhin Sr Adv Ranjit Kumar leh Manish Kumar, AoR te an ding a ni)

  Thlawhna Chuan Man Mumal Lo Leh Sang Thut Thin Chungchangah Supreme Court-in Sorkar leh DGCA Hnenah Insawifiahna Pe Turin A Ti

Thlawhna Chuan Man Mumal Lo Leh Sang Thut Thin Chungchangah Supreme Court-in Sorkar leh DGCA Hnenah Insawifiahna Pe Turin A Ti

  • 19/11/2025
  • JC

Ni 17, November 2025 (Thawhtanni) khan Supreme Court, Justice Vikram Nath leh Justice Sandeep Mehta te thutna Bench chuan thlawhna chuan man sang zel te, a atira pawisa pek ngai anga an tarlan ni lo a hnua pek ngai leh thin (hidden charges), hriatlawk loh a thlawhna chuan man sang thut thin te, bag ken theih rih zawng fair lo tak te leh thlawhna chuan man hmuh tlang theih loh lutuk chungchangah  Central sorkar, Directorate General of Civil Aviation (DGCA) leh Airports Economic Regulatory Authority of India (AERA) hnenah insawifiahna pe turin a hriattir a. Supreme Court chuan thuneitute chu kar 4 chhunga chhanna pe turin a ti bawk.He hriattirna hi social activist S Laxminarayanan in thlawhna chuan man  bituk dan leh atira pawisa pek ngai anga an tarlan ni lo a hnua pek ngai leh thin (hidden charges) chungchanga kaihhruaina mumal zawk a awm theih nana Article 32 hnuaia Public Interest Litigation (PIL) a thehluh atanga lo chhuak a ni.He dilna (petition) in a sawi langsar zual te chu: Thlawhna chuan man fel fai leh bituk thlap awm lo hian Article 21, Article19 leh Article 14 hnuaia India khua leh tui te dikna chanvo hrang hrang, intluk tlang taka awm theihna dikna chanvo (Right to equality), zalen taka chet vel theihna (Freedom of movement) leh  zahawm taka nung tura dikna chanvo (Right to life with dignity) te a bawhchhia tih a ni.Supreme Court-a Thubuai Thehluttute Thusawi:Supreme Court-a he thubuai ngaihtuah a nih lai hian, thubuai thehluttu, social activist leh thlawhnaa zin kual nasa tak ni bawk S Laxminarayan tan hian Senior Advocate Ravindra Srivastava, Advocate Dr. Charu Mathur leh Advocate Abhinav Verma te an ding a ni.Tun hma chuan thlawhnaa chuan chu mi hausa te tan chauh a ngaih a ni thin a; nimahsela, tunlai khawvelah chuan a tel lova kan awm theih loh  a ni tawh a. Hmun hrang hranga damlo phurh nan te, hmanhmawh thilah te, rail leh motor pangngai kal theih loh thutna hmunah te a tangkai em em a ni, an ti a.Nimahsela, thlawhna neitute chuan minute khat lek chhung pawhin mi tam takin an mamawh lai takin thlawhna chuan man an tidanglam duai duai thei thin a, hei hian hlawkna tam tak a tel tir thei thin a ni. Tun hnai maia thilthleng kan hmuh, terrorist-in mi a beihnaah te, khuarel chhiatna lo thlengah te, kut (festival) hun lai te khan thlawhna chuan man hi tih san vak niin, hei hian thlawhna neitute chu hlawkna a let hnih te, let thum tein a tel tir thin a ni, an ti bawk.Tin, private airlines-in thlawhnaa bag ken theih rih zawng 25kg atanga 15kg a an tlak hniam atangin thlawhna neitu te chuan hlawkna tam zawk neiin, a hmaa an rawngbawlna (service) ni thin te chu pawisa siam nan an hmang ta vek a. Tun dinhmunah hian bag ken theih rih zawng aia tam an ken hian kg 1 zelah Rs. 600 te an la a, passenger-te chuan a changin Rs 6000 lai te  thlawhna chuan man bakah an pek a ngai thin a ni, an ti.Heng thil hrang hrang, thlawhna chuan man san lam bituk chin siam, bag ken theih chin kaihhruaina rual khai zawk siam, pawisa pek let theih hun mumal siam, airport-a thu thlen theihna mumal siam, thlawhna chhuah hun tih tlai emaw thulh(Cancel) chungchanga inpuih dan tha tak siam leh thlawhnaa chhiat tawh thuta passenger-te puihna chungchangah te hian, thubuai thehluttu hian  Supreme Court chu ngenin, sorkar laipui (union government) leh DGCA te chu hun tiam nei a, inkaihhruaina siam tir tura ti turin a ngen a ni(www.jclalnunsanga.in) 

Supreme Court  chuan High Court-te chu Thutlukna Puanzar tlai a duh lo, Vantlang En Theih Tura  Siam Turin a duh.

Supreme Court chuan High Court-te chu Thutlukna Puanzar tlai a duh lo, Vantlang En Theih Tura Siam Turin a duh.

  • 18/11/2025
  • Admin

Supreme Court chuan  ni 12, November khan rorelna dik leh fim kenkawh a nih theih zawk nan High Court zawng zawngte chu judge tinte thutluk (judgment) puanzar leh puanzar tura buatsaih mek te chhiar leh en theihna tur  online a siam turin a rawt.Thiam loh chantir te High Court a an zualko na ngaihtuah a nih tawh hnu a, thutlukna siam rei a nih avanga hemi case hi Supreme Court hial thlen phah a ni a.Justice Surya Kant leh Justice Bagchi-te thutna bench chuan Judge thutluknate chu  mipuite en theih tura dah a ngaih thu a sawi a. Court chuan dashboard-ah hian thutlukna thla 6 lai khek tawhte, tihkhawtlai a nih hnua puan chhuah tawhte leh puanzar a nih hnua upload tura hun an hmanzat te chu tarlang turin a ti a ni.Jharkhand High court-a thutlukna puang chhuah har thei lutuk chungchanga thubuai an ngaihtuah mek laiin he rawtna hi he bench hmaah hian siam a ni a. A hmain January ni 31 hmaa thutlukna  khek (reserve) tawh, mahse May ni 5,2025 a la puanzar lohte report chu thehlut turin High court-te chu hriattir an lo ni tawh a. High court thenkhat te chuan zawmin affidavit an lo thehlut tawh a, a then erawh chuan an la thehlut lo a  ni. Supreme Court chuan Registrar General te chu thehluhna hun atan kar hnih a pe a. Chumi hun chhunga an thehluh loh a nih chuan a mimala inlan turin an koh tur thu a vaukhân a niAmicus Curiae Fauzia Shakil-i report enfiah a nih hnuah  court chuan thupek thar a tichhuak a. High Court zawng zawngte chu heng thuah hian affidavit thehluh vek turin a ti a-(1) Thutlukna puanzar, khek leh upload dana kalphung awmsa.(2) January ni 31, 2025 atanga October ni 31, 2025 thlenga thlenga thutlukna khek, puanzar tawhte leh upload nite chanchin chipchiar tak.High court-te chu mipuite tana awlsam zawka  thutlukna en leh chhiar nuam zawka dah theihna tura rawtna siam turin a ti a. High court hrang hrangten kalphung inang an zawm/ neih theih dan turte leh vantlang hriata thutlukna  dah avanga Highcourt buaina hma chhawn tura an hriatte chu thehlut tel nghal turin a ti a ni.Supreme Court chuan High Court-te chu kar li hun chhung thehluhna hun a pe a. Registry chu High court atanga report an dawngte chu Amicus Curiae hnenah pe turin a hrilh a.  January ni 28, 2026-ah heng thute hi ngaihtuah chhunzawm leh turin a ruat nghal a ni (www.jclalnunsanga.in).(He thubuai hi WP(Crl) No. 169 of 2025, Pila Pahan @Peela Pahan & Ors Vs State of Jharkhand & Anr niin  Amicus Curiae hi Ms. Fauzia Shakil, AoR a ni).

Mizo Chiefs Council Te’n Zangnadawmna Vbc 500 An Dil Chungchangah Supreme Court In Ngaihtuah Zo Tawh a, Thutlukna Nghah Mek A Ni.

Mizo Chiefs Council Te’n Zangnadawmna Vbc 500 An Dil Chungchangah Supreme Court In Ngaihtuah Zo Tawh a, Thutlukna Nghah Mek A Ni.

  • 14/11/2025
  • Jc

The Mizo Chiefs Council-te chuan Supreme Court-ah sawrkar laipui chu kum 2014 khan a khing a. He thubuaiah hian Mizo Lalte chuan an chanvo neih thin pek let emaw, zangnadawmna pek an dil a ni. He thubuai Mizo Chief Council Mizoram Thr. President Shri L. Chinzah v. Union of India & Ors., WP(C) 22/2014 hi hun rei tawh tak Supreme Court hian a ngaihtuah tawh a.The Mizo Chiefs Council, Lal 309 awmna te chuan Assam Legislative Assembly-a, The Assam Lushai Hills District (Acquisition of Chief’s Rights)Act, 1954 siam anih hnua an chanvo leh dinhmun tha an hlauh tak avangin Court-ah an zual ko a. An thuneihna leh an ram te chu laksak an nih avangin Mizo Lalte hi ram nei mumal lo in an awm a. Mizo Lalte hian tun hmaa an dinhmun pek let an nih dawn loh chuan vbc 500 zangnadawmna (compensation) pe turin court ah hian an dil a ni.Mizoram sawrkar chuan Mizo Chiefs (Lal) te thilphut chu tawm puiin Supreme Court-ah Affidavit an thehluhsak a; amaherawhchu, zangnadawmna pe tura an phut hi a tam tham avangin khatih hunlaia Mizoram sawrkar, Indian National Congress (INC), Pu Lalthanhawla kaihhruai sawrkar chuan zangnadawmna chu sawrkar laipui(central government) pek tur zawk a ni tiin Supreme Court ah hian an tang.He thubuai, WP(C) 22/2014 hi ni 31, August 2025 khan hearing hnuhnung ber neih a ni a. He thubuai hi Supreme Court Judge, Justice JB Pardiwala leh Justice Mahadevan te’n an ngaihtuah a. Hemi ni hian Arguments (Inhnialna) te neih zawh a ni a. Supreme Court chuan ukil te chu written submissions ( thubuai neih te, dan leh dun inghahna te leh finfiahna etc. inziahna) karhnih chhung a pe turin a ti a. He thubuai hi Supreme Court chuan ngunthluk taka ngaihtuaha, thlirna zau zawk te nei a thutlukna siam a tum a, Supreme Court thutlukna siam theih hun tur hi hriat a la ni lova, nghah mek a ni(www.jclalnunsanga.in)(He case Mizo Chief Council Mizoram Thr. President Shri L. Chinzah v. Union of India & Ors., WP(C) 22/2014-ah hian Mizo Chief Council tan hian Kedar Nath Tripathy, AOR leh Adv Lalremsanga Nghaka te an ding a; Union of India tan Arvind Kumar Sharma, AOR, Attorney General for India, R Venkataramani leh Solicitor General, Tushar Mehta te an ding a ni, Mizoram Sawrkar tan Advocate General Biswajit Deb leh Annando Mukherjee, AoR te an ding.)

Darkar 4 Hnua Khaihlum Tur S  Koli Leh Amah Chhanchhuaktu A Lawyer Te Case Kalpui Dan.

Darkar 4 Hnua Khaihlum Tur S Koli Leh Amah Chhanchhuaktu A Lawyer Te Case Kalpui Dan.

  • 13/11/2025
  • JC

Misual a puh S Koli-a, hmeichhe tam tak thata puh a nih avanga  man a nih tirh atangin tanpuitu a nei lo hle a sawi a ni a. Mi ina inhlawhfa chawp S Koli hi, District Court a ukil ten an dinsak duh lo mai ni lovin, ukil pawl ten an diriam a. Sawrkar in a thlawna ama tana ding tura an tih lah chu a tang lo hle in a hria a, hun eng nge maw chen chu amah leh amah a in dinsak ringawt mai a ni.  Chutiang a nih lai chuan, a case chu rei tak  khawih anih hnuah leh court sang zelah erawh India rama lawyer tha ber ber leh fee sang ber ber ten tanpuiin a thlawn liau liau in India rama Criminal Lawyer lar ber Senior Advocate Ram Jethmalani, Indira Jaising ten an dinsak zarah chhuah zalen a ni chho ta a. Dr Yug Mohit Chaudhary leh Payoshi Roy te phei chu India rama thitura a rel case-a tha ber te an ni.Thil thlen dan in dawt:29.12.2006S Koli a chu man a ni a.13.02.2009Session Court-in case 13 zinga a hmasa ber atan Rimpa Haldar pawngsual leh tualthat case Session Trial No. 611 of 2007 ah khaihlum turin a ti a, Case dang 12 te ngaihtuah chhoh mek a ni.11.09.2009Allahabad High Court chuan Session Court-in Rimpa Haldar Case-a  khaihlum tura a tih chu a nemnghet.15.02.2011S Koli an Supreme Court-ah High Court-in a  Rimpa Haldar case a thutlukna a zualko, Criminal Appeal No. 2227 of 2010 chu a hnawlsak.May 2011Ni 24 leh 31, May 2011 inkara khaihlum tura thuchhuah a ni.April 2013Uttar Pradesh Governor hnena zahngaih dilna (mercy petition) chu kum hnih chuang chhanna a hmuh loh hnuin, April 2013 khan hnawlsak a ni.July 2014President hnena zahngai tura dilna a thehluh hnuin kum khat hnuah July, 2014 khan a dilna chu hnawl a lo ni ve leh04.09.2014A tanna Dasna Jail atangin an khaihlumna tur Meerut-ah sawn a ni.08.09.2014| Zing khawvar hma Dar 5-ah Meerut Jail-ah khaihlum tur a tih a ni.28.10.2014Supreme Court ah vek ni 15.02.2011 thutlukna ngaihtuah that a dilna  Review Petition (Crl.) No. 395 of 2014 pawh hnawlsak a ni.16.10.2023Allahabad High Court chuan Rimpa Haldar baka case dang 12-ah thiam a chantir vek. Koli inpuanna chu Jail chhunga ni 60 awm chunga ama ukil tello leh Case IO bulhnaia record a nih avangin thiam a chang.30.07.2025Sawrkarin S Koli a High Court-in thiam a chantirna chu Supreme Court-ah an zual ko a, Supreme Court hian sawrkar appeal te  Criminal Appeal No. 1570,1572,1575,1579 etc/2025 hi a hnawl vek a ni.11.11.2025Supreme Court-in S. Koli, High Court-in Rimpa Haldar case  thiamloh a chantirna dika a pawmna, a appeal a hnawlna Judgment dt. 15.02.2011 leh, S. Koli case Supreme Court-in a hnawl hnua a hnawlna ngaihtuah ṭhat a dil lehna Review pawh Supreme Court-in a Judgment dt. 28.10.2014 hmanga a hnawlna te chu  Allahabad High Court-a case dang 12 hmanga a thiamchanna thutlukna ni 16.10.2023 leh Supreme Court in ni 30.07.2025 a sawrkar appeal a hnawlna  tanchhanin   Curative Petition No. 49297 of 2025  hmangin thiam a chang leh ta a ni.Khaihlumna tur darkar 4 chiah a awm tawh a:Ni 7, September 2014 zanlai a lo thlen meuh chuan S.Kohli chuan darkar 4 chhung chiah khaihlum a nih hmain, nung dama awmna hun a nei tawh a. Awm ngaihna a hre lo a, a rum a, a khur a. Hnemtu tumah a nei lo. Amah khaihlumna tur te pawh peih fel vek a ni tawh a.Jail atangin a ukil  Yug Mohit Chaudhary-te lehkha a thawn : Ni 4, September 2014 chuan man a nih tirh, ni 29, December 2006 atanga a awmna, Dasna jail, Ghaziabad atangin Meerut-ah ngawi renga sawn a ni a. Ni 8, September, 2014 zing dar 5 a khaihlum tur a tih a ni. President hnena Zahngaihna hmuh a dilna (Mercy Petition) hnawl a nih hnu khan, Kohli hian Jaila hmelhriatte sawihmuhin, death penalty case chungchanga sulhnu lo ngah tawh tak, Ukil  Dr Yug Mohit Chaudhary leh ukil dang pahnih, Payoshi Roy leh Siddharth Sharma te hnenah puihna dilin lehkha a lo thawn tawh a. He lehkhathawn hian Kohli nun a thlak danglam vek a ni. Zanlaiah Ukil Indira Jaising biak, Supreme Court Judge kaihthawh : News hrang hrangah chuan S. Kohli chu ni 8, September 2014, zing dar 5am a khaihlum a nih tur thu chu an chhuah chuaih chuaih a. Hetih lai hian  Dr Yug Mohit Chaudhary, ukil, Mumbai ami beng chu lo thleng ve a. Ni 7 September zanlaiah chuan India rama hmeichhe ukil lar tak, Senior Advocate Indira Jaising chu Chaudhary chuan a call a; Chaudhary chuan  Indira Jaising hnenah chuan,”Mi pakhat tun atanga darkar 4 hnua khaihlum tur a awm a,  Supreme Court a ding turin min buaipui sak thei  ang em?”, tiin a zawt a, Indira Jaising chuan lo remtiin, zing dar 1-ah chuan Justice HL Dattu a kaitho chuk chuk a. Ani chuan Justice Anil Dave a kaitho ve leh a. Court staff-te chu zanlaiah an in atang court-a koh an ni a. Zing dar 1:50 am a lo rik meuh chuan Kohli kaihlumna tur chu an chelh hrih ta a ni. A tira Ngaihsaktu  neilo S Koli :Kohli aiawha court-a dingtu ukilte sawi danin, kum 2006-a an man atang khan Kohli chungchang hi kawng tinrengah ngaihthah a  ni nasa hle a. Private Ukil ruai turin a pawisa a nei zo lova, endawng niin, tumahin ama tan an dinsak duh lova, amah leh amah inngaihtuah tura kalsan a ni deuh tawp a ni. Ni 25, January 2007-a man an nih hnu, kar eng nge maw zah hnuah chuan Kohli leh amah chhawrtu Moninder Singh Pandher chu Ghaziabad court-a ukil tam takin sawisak tumin diriam in an dinsak duh lo a. Ni 16, August 2007 –a puhna (charge) an pawm leh pawm loh zawh chian an nih  hnu chuan trial chu neih tan a ni ta a, chutah chuan sawrkarin ukil  a thlawnin (free legal aid) a rawihsak a; nimahsela, Kohli chuan a ukil-in ama case a buaipui dan chu a duhthusam loh thu court hrilhin, amahin a case chu ukil tel mumal lovin a indinsak chho ta a ni. Kum 2006-a Trial Court lama Kohli aiawha dingtu ukil sawidanin, prosecution lam chuan an puhna finfiah turin evidence an nei lo, a ti a; nimahsela, Kohli chuan death sentence a  hmu ta tho a ni. Mahni leh mahni indinsak hnua ukil lehkhathawn : Supreme Court AoR, Ravindra S. Garai chuan (S Koli a case neih zingah pakhata a ding) ,” Ka case khawih pakhatah  chuan finfiahna engmah a nei lo a ni. He case-a thubuai thehluttu(complainant) tak ngial pawh cross-examine a ni lo hi a mak a, police ho chuan court-ah an hruai lo hrim hrim a, DNA atanga finfiahna chauhvin, a tuartu hi a bo hnuin Kohli hian a that a nia phochhuah a ni”, a ti. Nanda Devi hi a ruang an hmuh hian thla ruk chuang a bo tawh a, a pasal hian a slipper leh a ngun tui luankawra an hmuh tak atang te’n a nupui a ni tih a finfiah a. Garai chuan,”He case ka khawih ve tan  hian ukil 6-7 velin he case hi an lo khawih tawh a, trial an neih tam zawkah chuan, Kohli hian a case hi amahin a argue thin a, case atana pawimawh file te hi neih kim a harsa em em a, ka neih ang ang atangin he case hi ka buaipui a ni”, a ti. Kohli chuan Uttarakhand lam mi ve ve an ni tih a hriat hnu chuan  Garai chu lehkha a thawn ta a. Garai chuan,” A ukil ni turin min sawm a, trial kan neih chiah khan, tih beidawn a lo nih nasat tawh sia chu ka hmu thiam chiah a ni”, a ti. Supreme Court in a case a hnawl hnu a Khaihlum tur : Kum 2002-2009 inkar khan Kohli chu pawngsual, tualthahna, mihring/anpui sa ei, mihring ruang nena mipat hmeichhiatna hman chungchang thubuai 13-ah Session Court chuan khaihlum tur a ti a. Thiamloh chantirna hmasa ber hi Rimpa Haldar case-ah a ni a. He case-ah hian High Court chuan ni 11, September 2009 khan Kohli death sentence chu a pawmpui a, nimahsela, Pandher-a erawh chu thiam a chantir thung. Kum hnih hnu, February 2011 a lo thlen chuan Supreme Court chuan Kohli thiamloh chantirna chu a pawmpui leh a. Tichuan, ni 24 leh  31, May 2011 inkara khaihlum turin warrant a pe chhuak ta a ni. Ngaihdam dilna, Mercy Petition Hnawl : Uttar Pradesh Governor hnena zahngaih dilna (mercy petition) chu kum hnih chuang chhanna a hmuh loh hnuin, April 2013 khan hnawl a ni zui ta bawk. Tichuan, President hnena zahngai tura dilna a thehluh hnuin kum khat hnuah July, 2014 khan a dilna chu hnawl a lo ni ve leh a. Ram Jethmalani-an a thlawnin a dinsak : Supreme Court-in Senior Advocate Indira Jaising dilnaa, Kohli khaihlumna tur a chelh hrih hnu khan Review Petition chu court ah hearing neih leh a ni a. Hetah hian India ram criminal lawyer tha ber Ram Jethmalani, kum 2014 a hearing neihnaa lo ding tawh chu a ding leh a. A thlawna dinsak in Justice J Dattu chu hetih laia Supreme Court judge a ni.  Ram Jethmalani chuan an puhna chu diklo leh rintlak lo (false and unreliable) a nih thu a sawi a; “Intihluihna atanga neih a ni a, forensic evidence pawimawh lutuk, autopsy report pawh thunun tlat a ni”, tiin a sawi. Hemi mai bakah hian Kohli hian trial court-ah venhimnna mumal (proper defence) a nei lo niin a sawi bawk. Ni 28, October 2014 khan he case enawnna (Review) neih hi hnawl a ni ta a, nimahsela, hei hian an an thil kalpui dana dik tawk lo lai te a tilang a ni. Khaihlumna tih khawtlai avanga hremna tih hniam sak : Ni 31, October 2014 khan NGO pakhat People's Union for Democratic Rights chuan Kohli zahngaih dilna(Mercy Petition) chu awmze awm lova hun rei tak a awh avangin petition an thehluhsak a. Ni 28, January 2015 khan High Court Bench,  Chief Justice DY Chandrachud chuan petition pahnih te chu suihzawmin a ngaihtuah a; Kohli hremna chu khaihlum(death sentence) atangin damchhung lungin tanah a a tih hniam sak a ni. High Court chuan Kohli mercy petition tihkhawtlai chu, “Pumpelh theih, tihsei leh tullova tihkhawtlai, a nihna hian Article 21 hnuaia Right to Life a kalh a ni”, a ti.Koli Ukil te tanchhante : Kum 2016 leh 2023 inkar khan Nithari case dang zawng chu trial neih a ni a; Chaudhary, Roy leh Sharma te chuan High Court-ah an dinsak a. Surinder Kohli inpuanna chu ama duhthu ngeia inpuang ti a pawm theih a ni lo, a chhan chu police khuahkhirhna hnuaiah rei tak a lo awm tawh a ni a ti a. Kohli chuan nghaisak a nih thin thu te, tihluihnaa a thusawi tur zirtir a nih thin thu te chu  vawi tam tak a lo sawi tawh a; heng thil te hian Kohli inpuanna chu pawmtlak loh a nih tir thu a sawi. Tin, Scientific evidence—narco and polygraph result te chu intihluihtirna a awm avangin nemnghehna atana a rintlak loh thu a sawi bawk. Amah venghim tura ding ukil lam chuan ruhro an hmuhna tui luankawr chu Kohli tan chiaha kal pawh theih a ni lo tiin an hnial  bawk a ni. Kohli tana ding ukil te chuan an finfiahna  hmuhchhuahho rintlakna te chu rinhlelhawm a ni tiin an hnial a. Ruang chuangbang an hmuhna nena a inhnaih avang ringawtin puh theih a ni lo tiin an hnial bawk. Hetiang hi anih dawn chuan ruang chuangbang an hmuhna bulhnaia awm ve tho dangte leh, Dr. Navneen Chaudhary, D6 Kothi a awm, mihring taksa bung hrang hmanga sumdawnna chungchanga inbumnaa lo man tawh te pawh hi chhuizui tur an ni a; nimahsela, thu engmah zawhfiah an ni lo, an ti.  Ruhro an hmuhna, D5 pawn, tuichhe paihna chu ruhro an hmuh hma, kar kalta khan tihfai a ni a, hemi avang hian ruhro chulai hmuna khawih buai lova awm reng chu theih loh a ni, a ti. Court in Hnathawh phuai nuai tak a ti: Ni 26, October 2013 chuan High Court chuan Kohli leh Pandher chu thiam a chantir a, Court chuan prosecution lamin an thiamlohna hi rinhlelhna awm lo khawpa finfiahna a pe thei lo, a ti a. CBI te chhuina chu “hnathawh phuai tak” tiin a sawi. Pandher chu zalen taka a awm lai khan, Kohli erawh chu Rimpa Haldar case avang khan damchhung lungin tang turin jail-ah a la awm a. Chumi case-ah pawh chuan ni 11, November khan Supreme Court in thiam a chantir ve leh ta a ni. A ukil Payoshi Roy Roy  Jail atanga la chhuaktu (Sari uk, vun var natna nei) chuan kum 2014 atanga a case kan buaipui nachhan chu,”Mahni pawh invenhimna tura pawisa nei lo, khati tak mai a dik loh taka inhnamhnawihtir a ni leh mi hausa leh thiltithei zawkte venhimna tura zawnga tuar aia tuar tir a nih vang kha a ni a. Finfiahna an neih te tha lo hle mah se, sawrkar ukil lam chuan Court-in dan anga rorel a nihna tura hruai kawiin  thiamlohna nei lo khaihlumtirna turin a hlawhtling hman tep a ni”, tiin  a sawi (www.jclalnunsanga.in). (Pic : Dr You Mohit Chaudhari, Payoshi Roy, Indira Jaising leh Ram Jethmalani)