DISCLAIMER

 1.⁠ ⁠Mizo ten dan leh hrai chungchanga  an lo bengvar nan leh thudik rintlak an hriat theih nan he website hi siam a ni a. 

2.⁠ ⁠Mizo ten Court rorelna kan hriat fiah leh hriat chian tawk loh avangin harsatna kan tawk thin a. Court rorelna leh dan te hi English a ziak a nih avangin mi nawlpui te tan hriat thiam a har thin a. English a in ziak te chhiar tur tam tak national news a a awm laiin mahni tawng ngeia kan lo hriat ve nan thuthar ber berte tarlan a ni ang. 

3.⁠ ⁠Mizo mipui ten kan hriatthiam tlan theih dan tur berin Supreme Court, High Court leh District Court te mipuite hriat tura pawimawhte a  rang thei a i chhiar theih tura lo chhawp chhuah  hi kan tum a ni. 

(The Bar Council of India does not permit advertisement or solicitation by advocates in any form or manner. By accessing this website, www.jclalnunsanga.in, you acknowledge and confirm that you are seeking information relating to JC Lalnunsanga, Advocate & Legal Consultant  of your own accord) 

Exit
Supreme Court Chuan Bill Chungchanga Governor Thuneihna A Sawifiah; President Droupadi Murmi Zawhna 14-te A Chhang

Supreme Court Chuan Bill Chungchanga Governor Thuneihna A Sawifiah; President Droupadi Murmi Zawhna 14-te A Chhang

  • Nov 24, 2025
  • JC
  • Share

Ni 20 November, 2025(Ningani) khan Supreme Court, Constitution Bench, Judge 5 thutna, Chief Justice of India BR Gavai, Justice Surya Kant , Justice Vikram Nath , Justice PS Narasimha, Justice AS Chandurkar te chuan Governor thuneihna chungchangah an ngaihdan thurawn a pe. India ram kalphungah hian State Legislative Assembly te’n Bill an pass reng rengin, India Danpui Article 200 in a sawi angin State Governor hnenah pawmpuina pe turin hlan a ni thin a. Hemi chungchangah hian Governor chuan tih theih pathum a nei a: Bill pawmpui emaw, pawmpuina nghah hrih a legislature hnena thawn let emaw, President hnena hlanchhawn emaw a thlang thei a ni. Nimahsela, thil buaithlak tak ni ta chu Article 200 emaw 201 hian Governor emaw President-in chet an lak theih hun chhung a bituk lova. Hun kal zelah hemi chungchangah hian sawiselna a lo awm a; State Assembly ten bill an pass hi Governor-te kutah engtinmah khawih lovin a awm thin a, pawmpui emaw, thawnlet emaw, President tana dah emaw pawh a ni lo thin a, hei hian dan siam chu a ti harsa zo vek thin a ni. He thil atanga zawhna lian tak lo awm ta chu, Governor hian Bill pass tawh a hnena lo kal hi thutlukna siam lovin a duh chen chen a kawl thei em? tih a ni.

President Droupadi Murmu Thehluh Reference:

Ni 13, May 2025 khan President of India, Droupadi Murmu chuan Article 143 hnuaia “Presidential Reference’ an tih mai chu hmangin, zawhna pawimawh tak tak sawm pali Supreme Court hnenah a thawn a.  Heng zawhna te hian Article 200 hnuaia Governor chet lak theih chin te, Governor-in State-a Council of Ministers te thurawn a zawm ngei a ngai em tih te, Court-in Governor chu hun bituk chhunga che turin a ti thei em, tih te leh Article 200 leh 201 te tun dinhmuna hman a nih dan tur te a huam a ni. He thubuai hi mi pahnih inkara thubuai ni lovin, India ram pumpui tibuai thei India danpui (constitution) hriatchian duhna avanga lo awm a ni a. He thubuai hi Supreme Court-a Judge-5 thutna, Constitution Bench in an ngaihtuah a ni.

Ni 20 November, 2025 khan Supreme Court, Constitution Bench, Judge 5 thutna, Chief Justice of India BR Gavai, Justice Surya Kant , Justice Vikram Nath , Justice PS Narasimha, Justice AS Chandurkar te chuan hemi chungchanga an ngaihdan thurawn chu a pe a. An ngaihdan hi mimal bil anga sawi lovin ‘Court Ngaihdan’ (Opinion of the Court) tiin an dah a ni. Hei hian Governor leh President te’n a State Legislature-a Bill an pass te an buaipui dan tur a hril dawn a ni. Bench chuan India Danpui hian Governor te chu Article 200 hnuaiah thuneih pathum chiah a neih thu an sawi a; a pawmpui thei a, hei hian bill chu danah a chantir a; a pawmpuina khek hrih thei a, bill chu legislature hnenah a thawn let leh thei bawk. Nimahsela he duhthlanna hi chu money bill-ah chuan a theih ve loh thung; a pathumnaah chuan President hnenah a hlan thei bawk. Governor chuan heng duhthlanna pathum te hi a hmang thei a, engmah ti lovin a awm veng veng theih loh thu an sawi a ni. Court chuan engmah ti lova Bill dahthat veng veng hian India Danpui a kalh a ni, a ti.

Governor Duhthlan Theihna:

Supreme Court chuan Governor duhthlan theihna chungchang hi a sawifiah a. Governor-in Article 200 leh 201 hnuaia a thuneihna a hmanin Council of Ministers te thurawnin a phuar loh thu a sawi a. Duhthlanna thenkhat- a biktakin ‘Bill pawmpuina President tana dah’ chungchang phei hi chu India Constitution in a sawi anga Governor chet dan tur ve reng a ni a. Nimahsela, Governor-in heng thuneihna a neih te hi thutlukna siam tura pumpelhna leh tih khawtlai phalna chu  a ni hauh lo, tih an sawi. Court chuan he thuneihna hi fim tak, rintlak tak leh tih khawtlai lova hman tur a ni, a ti.

Bill Pawmpuina  Chungchanga Hun Bituk:

Zawhna lian tak pakhat awm chu Supreme Court hian Governor emaw President-in Bill  chungchanga thutlukna siam tur hian hun bituk ni 30 te, ni 60 te a siam thei em? tih a ni a. State of Tamil Nadu Versus Governor of Tamil Nadu (2025) ah khan Supreme Court  (Justice Pardiwala leh Justice R Mahadevan) chuan Governor chungchangah hun bituk  a lo siam sak tawh a. Nimahsela, tuna a ngaihdan thurawn a pekah erawh chuan Supreme Court ( B.R Gvai CJI,  leh Judges pali dang Surya Kant , Vikram Nat, P.S. Narasimha J, A.S. Chandurkar leh Advay Vora) chuan a hmaa thutlukna chu siamthain, hun bituk a siam theih loh thu a sawi a ni. Bench chuan India Danpui Article 200 leh 201 ngei ngei pawh hian hun bituk a tarlan loh thu an sawi a, hun bituk chungchangah hian India Danpui chu a ngawih thu an sawi. Supreme Court chuan India Danpui chu a ziak thaa, hun tiam chhung an tha tih dana Governor leh President-te chunga nghah a ti thei lo, tih an sawi.

Hun bituk awm thei lo mahsela, Supreme Court chuan tiam chin awm lova Bill tihkhawtlai chu a rem ti hauh lo thung. Governor leh President chu a awm tawk hun chhungin an che tur a ni, an ti. Governor chuan insawifiahna awm lova hun rei tak chhung Bill chungchanga chet la lova, a kawl tawp a nih chuan, Supreme Court chu a inrawlh theih thu an sawi. Inrawlh theihna chu eng ang thutlukna nge a siam ang tih lamah ni lovin, thutlukna pathum a siam theih zing ami thlang a, thutlukna siam ngei turin a ti thei a ni. Court chuan Article 361 hnuaia Governor venhimna hian Court-in a endik theihna a dal loh thu an sawi bawk.

Governor-in Bill a thawn let Legislature-a pawm leh a nihin:

Supreme Court chuan Bill thawnlet a nih a, hmalak dan tur a sawi chiang a. Legislature-in Bill an hnena Governor-in a thawnlet tawh hnu an ngaihtuahthat leh a, an pass nawn leh a nih chuan Governor chuan pawmpuina a pe tur a ni, tih a ni a.A hnawl thei tawh lo a ni. Tin, an Bill pass nawn chu  a hmasa zawkah President hnenah a hlan chhawng a nih loh chuan a vawi hnihnaah a hlan chhawng thut thei lo bawk. Hei hian Legislature chu tawp chin nei lova a thurel leh thutlukna te kal kual reng tur lakah a veng a ni.

Supreme Court Dinna:

A tawp berah chuan he thutlukna hian India Danpui hnuaia kawng zawh dan tur inrem tha tak a siam a. Supreme Court chuan Governor leh President office-te zahawmna leh zalenna chu a  humhim a, hun tiam khauh tak siam a duh lova; nimahsela, “pocket veto” tih ngaihdan chu hnawl thung, a chhan chu  tiam chin awm lova Bill chu Governor emaw President kuta a awm tawp chuan Bill chu ngawi renga tihhlum theih a ni dawn a ni. He thutlukna ina min chah ber chu Constitutional Authority zawng zawngte chu .an thawk hoin, an chanvo an inzah tawn vek tur a ni a, tul lo taka tikhawtlai lovin dan siamna chu a rang lama kalpui tur a ni tih hi a ni.Supreme Court chuan Governor hian Bill te a thut bopui kumkhua thei lova, nimahsela Court pawhin hun tiam khauh tak a siam sak thei hek lo, a ti. Governor chu a hun awm tawkah rang takin a che thin tur a ni a. Tihkhawtlai rei lutuk anih chuan thutlukna siam tir ngei turin Court chu a inrawlh theih thu an sawi. Thutlukna siamsak chu Court-in a ti thei lova, Governor emaw President kutah a awm a; Court chuan thutlukna siam tura ti tur chiaha a inrawlh theih thu a tarlang a ni. Ni 20, November a Supreme Court Judge panga thutna Bench-in an ngaihdan thurawn an pek tak hian Bill chungchanga Legislature, Governor leh President-te inkara a chet vel dan turah kaihhruaina a pe a ni.

Sl. No.

Dates

Events

1.

13th January 2020- 28th April 2023

Tamil Nadu Legislative Assembly te chuan University kaihhnawih Bill-12 te chu an pass a. Bill pass tak te chu Tamil Nadu Governor hnenah pawmpuina(assent) pe tura pek a ni.

2.

31st October, 2023

Tamil Nadu sorkar chuan Governor-in an Bill 12 passed tak teah engmah a tih loh avangin Supreme Court-ah Writ petition a thehlut

3.

13th November, 2023

Governor chuan Bill 12-ah thutlukna a siam a, Bill 10-ah pawmpuina a pe duh lo a, Bill 2 chu President ngaihtuah atan a dah.

4.

18th November, 2023

Tamil Nadu Legislative Assembly chuan special session an nei a, Bill 10 pawmpuina an hmuh loh te Assembly-ah an pu lut leh a an pass nawn leh a ni. Governor Secretariat hnenah thawn leh nghal a ni

5.

8th April, 2025

State of Tamil Nadu v. Governor of Tamil Nadu case-ah Judge pahnih thutna Bench chuan thutlukna an siam a. Governor-in Bill 10 te a hreng chu a dik loh thu an sawi.

6.

13th May, 2025

President Droupadi Murmu chuan Presidential Reference No. 1 of 2025 chu Article 143(1) hnuaiah a pe chhuak a, constitutional question sawm pa li (14) chuang Supreme Court hnenah a zawhna a siam.

7.

22nd July, 2025

Chief Justice of India, BR Gavai chuan Supreme Court, Constitution Bench hmaah Reference chu a pharh a, Supreme Court-in he thubuai hi ngaihthlak a remti.

8.

19th August, 2025

Thubuai ngaihthlakna (hearing)neih a ni

9.

20th November, 2025

Supreme Court chuan Article 143 hnuaiah thutlukna a siam.

(www.jclalnunsanga.in)