Christian Sipai Officer Temple-a Luh Duh Loh Vanga An Banna Supreme Court-in Pawmpui, Mimal Sakhaw Rinnain Aiin Sipai Inthununna A Lal Zawk
- Nov 25, 2025
- Admin
Vawiin ni 25, November 2025 khan Supreme Court, Chief Justice of India Surya Kant, Justice Joymala Bagchi te thutna Bench chuan Christian Army Officer, Samuel Kamalesan thubuai High Court a thiam loh a channa appeal chu a hnawl sak. Samuel Kamalesan hi a hnathawhna, Indian Armed Forces-ah kar tin Army Religious Parade an nei thin a, an parade-in a ken tel thil sakhuana kaihhnawih chu Kristian sakhaw rinna nen a inkalha a hriat avangin an parade neihnaa an thiltih thinah te tel duh lova. Indian Armed Forces atanga ban a ni ta a, an banna chu Delhi High Court ah a khing a. Delhi High Court hian thutlukna ni 30.5.2025 ah siamin an banna hi a pawmpui a. Delhi High Court thutlukna a lungawi lo chuan Supreme Court-ah a appeal leh ta a ni. Chief Justice of India Surya Kant, Justice Joymala Bagchi te thutna Bench chuan Delhi High Court thutlukna chu an pawmpui a, Indian Army chuan Samuel Kamalesan an banna chu an tih tur tak an ti a ni, tiin an sawi a, appeal chu a hnawl ta a ni.
Tu nge Samuel Karmalesan?
Samuela hi Indian Army ah ni 11.3.2017 khan Lieutenant in 3rd Cavalry Regiment-ah a lut a. Sikh, Jat leh Rajput te awmna an ni a. Squadron B ah Troop Leader ni chhovin Sikh sipaite awm khawmna an ni. Samuela hi Mizo Pastor te Pathian thu zirna UTC, Bangalore a an fate ho school kalna ber thin St John School atanga zir chhuak niin College chu St Joseph’s University atangin a zo. Hemi hnu hian Army Officer ah a in ziak tling a ni.
Engvangin nge ban a nih?
Sipai atanga an ban chhan ber chu sakhaw inpumkhatna tura sipai tih tur a tih ve duh lo avang a ni. Heng te avangin vawi tam tak ACR a lo hmuh chhiat phah tawh a ni. Army regiment te chuan kartinin an inpumkhatna tur leh rilru zangkhaina turin, sawkhaw thil a parade hun an nei thin a. Samuel Karmalesan chuan an regiment-ah chuan Mandir leh Gurudwara chiah a awm thu a sawi a, nimahsela, Sarva Dharma Sthal (Sakhaw zawng zawng kal theihna leh an sakhua an biak theihna hmun) a awm loh thu a sawi. High Court hmaah chuan an hnathawhna hmuna Kristian biakin a awm ve loh thu a sawi a. Sipai parade-ah te chuan a tel ve thin thu a sawi a; nimahsela, temple chhungril zawka a luh te, sakhaw rawngbawlna serh leh sang te chu ti lo tur a a dil thu a sawi bawk. Temple chhung luh leh an sakhaw rawngbawlna serh leh sang khawih chuan Kristian a nih anga a rinna nen a inkalh thu leh a rinna bawhchhiatna a ni, a ti. Nimahsela, Army lam erawh chuan an thupekte chu a zawm ngai loh thu leh sipaia an inthununna leh inpumkhatna a tih buai thu an sawi ve thung a ni.
Delhi High Court ah rei tak ngaihtuah:
Samuela hi ni 3 March, 2021 khan pension leh gratuity pawh nei lo turin sipai atangin ban a ni. Delhi High Court-ah hian hemi an banna hi kum 2021 daih tawh khan a khing a. Samuela tan chhan ber chu an Regiment ah hian Mandir leh Guruwara chu awm mahse kristiante tan Biak in a awm ve lo a. Mandir leh Gurudwara ah te chuan an sipai in tih tura tih ang inlungrualna parade ah te chuan a kal ve thin tho a. A chhungril tak tak-ah chuan an sakhua a zah sak avang leh kristianna in a remtih loh avangin a tel ve lo a, zah takin pawnah a lo nghak mai thin a ni a ti. Hetianga a tih pawhin a thawhpui leh a hnuai amite nen inzawmna tha tak an nei reng tih a sawi. High Court a Justice Navin Chawla leh Justice Shalinder Kaur te hian a rinna sakhua avanga ACR a hmuh chhiat avang leh sipai inkaihhruaina a zawm duh loh avanga banna chu dan dik loh a nihna an hmu lo a. An banna danah pawh kalphung dik (procedure) tak zawm a nih avangin Samuela banna order hi an thiat lo a ni.
Supreme Court-in eng nge a sawi?
Samuela hi Delhi High Court thutlukna lungawi lovin Supreme Court ah a zual ko leh a. Supreme Court chuan Army te chu inthununna khauh tak hnuaiah an awm a, an chetzia engpawh an inpumkhatna leh thawhhona tichhe thei anih chuan palzam mai chi a ni lo, an ti a ni. Chief Justice of India thar Surya Kant chuan Army-a hruaituin an thil kalpui dan thin an zawm loh chuan, sipaite hnenah ngaihdan dik lo a pe dawn a ni, a ti.
He buaina hi sakhaw chungchang ni lovin, sipai inthununna chungchang a ni, tiin an sawi a. Bench chuan officer chu hruaitu anihna ang a parade a kal mai tur a beisei a ni a, sakhaw biakna thil a tih luih anih loh thu leh, chung kawngzawh an neih thin chu sipai zinga thawhhona tha a awm theih nan a ni a, sakhaw pakhat chawilen tumna a nih loh thu an sawi. Temple tlawh chu Pastor ngei pawhin Kristian rinna kalh a nih loh thu a sawi, tiin Justice Bagchi chuan a a sawi lang a ni. Bench chuan Samuel Kamalesan hian sipai inthununna leh sipaia thuneitute thupek aiin a sakhaw rinna a ngaipawimawh zawk a, hei hian sipai inthununna a kalh tlat a ni, an ti. Mi pangngai (civilian) chuan hei hi a khauh lutuk an ti mai thei a, nimahsela, sipaia inthununna an neih dan hi a danglam hlak a ni, an ti.
India Danpui hnuaia Article 25( freedom of conscience, right to freely profess and propagate their religion) hian sakhaw zalenna, sakhaw rawngbawlna kalpuina atana ngai chin chiah kalpui tura zalenna chauh venhimna a pek thu an sawi a. Bench chuan officer chu sakhaw dan awmsaah ni lovin, ama mimal sakhaw thlirdanah a innghat niin an ngai.
Supreme Court-in Army lama a tan nachhan
Supreme Court chuan Christian Army officer chet dan chu regiment-a an inpumkhatna tihbuaina a ni, an ti a; Sikh te, Jat leh Rajput sipai te pawh an awm ve reng thu an sawi a. Regiment-te hian sakhaw chhinchhiahna emaw au hla te pawh nei mahsela, Army-te hi sakhaw zalenna hnuaia awm an ni, an ti a. Officer chu vawi tam tak hrilhhriat a nih tawh thu leh dan anga thupek te pawh a zawm loh zel thu an sawi. Supreme Court chuan Christian Army Officer thubuai appeal hi a tih a hnawl sak a, a hremna hmuh pawh a tih hniamsak duh lo a ni. Chief Justice of India Surya Kant, Justice Joymala Bagchi te thutna Bench chuan he thubuai hi Armed Forces-a thununna(discipline) a pawimawhzia kan hriat tharna tur ni rawh se, an ti a ni.
He thubuai pawimawhna nachhan
He thubuai hi Christian-te tan leh Army lama thawk zawng zawng te tan a pawimawh hle a. He thutlukna hian mimal rinna leh Army-a inthununna an kalpuinaa tih tur chin a sawi a ni. Christian-te tan chuan Article 25 hi Isua kan zuinaa India Danpui a zalenna min pe tu a ni a; nimahsela, Supreme Court chuan Article 25 hnuaia zalenna hian a huam chin chu, sakhaw rawngbawlnaa a tul chin chiah a huam thu an sawi a, mimal thlir dan leh ngaihdan a huam tel loh thu an sawi. He thutluknain a sawi chu, Kristian rinnaah hian sakhaw dang temple-te zah tura phallohna engmah a awm lo, an ti a ni. He thubuai hian sipaite chu inpumkhatna, sakhaw zalenna, leh thu awihna famkima thawk tur an nihna a nemnghet a, sipaite chu rinna hrang hrang atanga pawl pakhat anga an dinho a ngai a. Mimal rinna chu zah anih thu an sawi a, mahse pawl inpumkhatna, thupek leh sipai inthununna te hi dam khawchhuahna atana pawimawh tak leh indonaa inrintawkna neihna tura pawimawh tak takte an ni a, hei vang hian mi mal rinnain Army-a an inthununnate a lehthal thei lo, an ti a ni(www.jclalnunsanga.in)
Delhi High Court Thutlukna chiah upload hrih a ni a, Supreme Court thutlukna hi official website a upload a nih hunah lo dah ve leh a ni ang.
(Samuel Kamalesan tan Gopal Sankaranarayanan, Senior Advocate a ding a, sipai lam tan hian Aishwarya Bhati, A.S.G a ding thung